Aktualności

logo-rsl-300-300x120

Polskie Towarzystwo Rusycystyczne

Zakład Historii Literatury Rosyjskiej Instytutu Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Śląskiego

mają zaszczyt zaprosić do wzięcia udziału w Rusycystycznym Seminarium Literackim pod tytułem

Literatura rosyjska a kwestia żydowska, 

które odbędzie się w Sosnowcu  w dniu 26 października 2016 roku.

W ciągu ostatnich dwóch wieków miało miejsce co najmniej kilka fal masowych wyjazdów rosyjskich Żydów z Rosji. Na przełomie XIX i XX stulecia wyjeżdżali oni do Stanów Zjednoczonych, Kanady, Palestyny, krajów Ameryki Południowej i państw europejskich. Po zwycięstwie Rewolucji Październikowej — w latach 1918–1923 — żydowska elita intelektualna masowo opuszczała Rosję, uciekając przed pogromami i rządami bolszewików.

Ludność pochodzenia żydowskiego stanowiła osiemdziesiąt procent emigrantów, którzy w latach 1971–1986 opuścili Związek Radziecki, wybierając na swoją nową ojczyznę Stany Zjednoczone, Francję, Niemcy, a przede wszystkim Izrael.

Po roku 1991 z Rosji wyjeżdżało pokolenie „szestidiesiatników”, głównie intelektualistów i ludzi kultury. Nieprzypadkowo „trzecia fala” emigracji rosyjskiej nazywana jest „wychodźstwem żydowskim”. Wśród wybitnych twórców rosyjskojęzycznych XX wieku, którzy zamieszkali na Zachodzie lub w Izraelu są: Fryderyk Gorensztejn, Siergiej Dowłatow, Wasilij Aksionow, Władimir Wojnowicz, Zinowij Zinik, Grigorij Kanowicz, Igor Guberman, Dina Rubina, literaturoznawca Jefim Etkind i wielu innych.

Powody wyjazdów z Rosji były różne: pragnienie lepszego życia, chęć ocalenia dziedzictwa narodowego, poszukiwanie wolności i demokracji, ucieczka przed cenzurą i antysemickimi prześladowaniami, wreszcie „powrót do korzeni”.

Ważny wpływ na kształt ośrodków emigracyjnych miało przywiązanie do tradycji, kultury i języka kraju pochodzenia, czyli Rosji, a także tempo procesów aklimatyzacyjnych oraz chęć czy potrzeba asymilacji. Na emigracji, nawet jeśli w przypadku przedstawicieli rosyjskiej alii w Izraelu jest to powrót do domu, zawsze zachodzi proces (re)konstruowania własnej tożsamości. Los człowieka-obywatela, mającego dwie ojczyzny, to nieustające rozterki, poczucie istnienia na rozdrożu, typowa dla losu każdego emigranta bifurkacja. Twórczość dla wielu literatów stała się formą terapii chroniącej przed utratą tożsamości.

Rosyjskojęzyczne życie literackie w Izraelu i w innych ośrodkach na świecie, którego twórcami są literaci żydowskiego pochodzenia, biorąc pod uwagę zarówno liczebność jego przedstawicieli, jak i wartość interpretacyjną pisanych przez nich tekstów, stanowi istotną część kultury rosyjskiej. Wiedza naukowa w tym zakresie jest niestety niepełna i nieusystematyzowana, brakuje zwartych opracowań, opisujących rozmiary i złożoność zjawiska. Mamy nadzieję, że nasze seminarium da początek szczegółowym badaniom.

Proponowana tematyka:

  1. Pisarze rosyjsko-żydowscy — biografie, twórczość.
  2. Rosyjsko-żydowski dialog kultur i tradycji literackich.
  3. Tożsamość na pograniczu kultur — problemy identyfikacyjne twórców i ich literackie kreacje.
  4. Życie literackie i kulturalne w Izraelu i w ośrodkach rosyjskiej diaspory — ośrodki, organizacje, wydarzenia, wydawnictwa, czasopiśmiennictwo.
  5. Krytyka literacka w Izraelu i w diasporze.

W imieniu organizatorów

dr hab. Mirosława Michalska-Suchanek — Uniwersytet Śląski

dr Agnieszka Lenart — Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II